białko osocza, którego niski poziom (hipoalbuminemia) może prowadzić do obrzęków.
Anuria
wydalanie 100 ml moczu na dobę; objaw ciężkiego uszkodzenia nerek, całkowitej niedrożności dróg moczowych lub wstrząsu.
Białkomocz
obecność białka w moczu; może świadczyć o uszkodzeniu kłębuszków nerkowych (np. w zespole nerczycowym).
Cystatyna C
białko używane jako alternatywny wskaźnik filtracji kłębuszkowej, niezależne od masy mięśniowej pacjenta.
Cytryniany
związki chemiczne hamujące krystalizację kamieni w moczu, m.in. szczawianu wapnia; zawarte m.in. w cytrusach.
Dietoterapia
zastosowanie diety jako formy leczenia lub wspomagania leczenia chorób, w tym chorób nerek.
Dobowe wydalanie białka z moczem
ilość białka wydalanego z moczem w ciągu doby; ocena istotna w diagnostyce zespołu nerczycowego.
Dyzuria
ból lub pieczenie podczas oddawania moczu; często objaw infekcji układu moczowego.
eGFR
szacowany wskaźnik GFR obliczany na podstawie stężenia kreatyniny i danych demograficznych (wiek, płeć, masa ciała).
Fruktoza
cukier prosty, którego nadmiar w diecie może zwiększać ryzyko kamicy i zaburzeń metabolicznych.
GFR (glomerular filtration rate)
wskaźnik przesączania kłębuszkowego; określa ilość osocza filtrowaną przez nerki na minutę w przeliczeniu na powierzchnię ciała (ml/min/1,73 m²). Używany do klasyfikacji przewlekłej choroby nerek (PChN).
Hematuria (krwiomocz)
obecność krwi w moczu, makroskopowa lub mikroskopowa; może wskazywać na infekcję, kamicę, choroby nerek lub nowotwory.
Hiperfosfatemia
zbyt wysokie stężenie fosforu we krwi; może prowadzić do chorób kości i zwapnień naczyń.
Hiperkaliemia
zbyt wysokie stężenie potasu we krwi, groźne dla układu krążenia.
Kamica nerkowa
tworzenie się złogów (kamieni) w drogach moczowych; najczęściej są one zbudowane z wapnia, kwasu moczowego, cystyny lub struwitu.
Kreatynina
produkt przemian metabolicznych mięśni, wydalany przez nerki; jej poziom w surowicy odzwierciedla czynność nerek.
Kwasica metaboliczna
zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej polegające na obniżeniu pH krwi; często występuje w PChN.
Leukocyturia
obecność leukocytów w moczu; często związana z zakażeniem układu moczowego.
Mikcja
oddawanie moczu.
Mocznik (BUN)
produkt końcowy przemian azotu z białek; jego poziom rośnie przy upośledzeniu funkcji nerek.
Nykturia
potrzeba oddawania moczu w nocy.
Oliguria (skąpomocz)
wydalanie 400–500 ml moczu na dobę u dorosłych; może wskazywać na odwodnienie, uszkodzenie nerek lub niedrożność dróg moczowych.
PChN (przewlekła choroba nerek)
postępujące, długotrwałe uszkodzenie nerek prowadzące do spadku funkcji filtracyjnej.
Pienienie się moczu
może świadczyć o obecności w nim białka (białkomocz).
Poliuria (wielomocz)
oddawanie >3 litrów moczu na dobę; może być wynikiem cukrzycy, moczówki prostej lub nadmiernego spożycia płynów.
Post-void residual (PVR)
objętość moczu zalegająca w pęcherzu po mikcji; wielkość używana do oceny zdolności opróżniania pęcherza.
Protein Energy Wasting (PEW)
niedożywienie białkowo-kaloryczne występujące u pacjentów z PChN.
Puryny
związki występujące w mięsie i rybach, metabolizowane do kwasu moczowego, którego nadmiar sprzyja kamicy moczanowej.
RAAS (układ renina–angiotensyna–aldosteron)
hormonalny system regulujący ciśnienie krwi i gospodarkę sodowo-wodną; nadaktywność sprzyja zatrzymywaniu sodu i wody.
Retencja moczu (zatrzymanie moczu)
niemożność oddania moczu mimo pełnego pęcherza; często występuje w przerostach prostaty lub neuropatiach.
Scyntygrafia nerek
badanie izotopowe służące do oceny funkcji i perfuzji poszczególnych nerek.
USG nerek
nieinwazyjne badanie obrazowe pozwalające ocenić wielkość i strukturę nerek oraz obecność zmian (np. torbieli, kamieni).
UTI (urinary tract infection)
zakażenie układu moczowego.
Zespół ogona końskiego
neurologiczny stan nagły powodujący m.in. zatrzymanie moczu i utratę kontroli nad pęcherzem.
ZUM (zakażenie układu moczowego)
infekcja obejmująca drogi moczowe (np. cewkę, pęcherz, moczowody, nerki).