Przedmowa
Makroekonomia – podstawy jest polską adaptacją podręcznika Principles of Macroeconomics autorstwa Davida Shapiro, Daniela MacDonalda i Stevena A. Greenlawa, wydanego przez OpenStax, Rice University. Podręcznik jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Oryginał jest dostępny na stronie openstax.org. Polska adaptacja została przygotowana przez OpenStax Poland. Niniejsza wersja została zaadaptowana na potrzeby Universal Open Textbook Initiative.
O podręczniku Makroekonomia – podstawy
Makroekonomia – podstawy to polska adaptacja podręcznika Principles of Macroeconomics wydanego przez OpenStax. Dzięki modyfikacjom wprowadzonym przez polski zespół redakcyjny jest to jeden z najbardziej aktualnych podręczników do makroekonomii na polskim rynku. Publikacja przygotowana została przez OpenStax Poland we współpracy z wykładowcami: Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Uniwersytetu Łódzkiego, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Akademii Leona Koźmińskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Uniwersytetu Warszawskiego. Publikacja jest odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na treści mające wysokie walory dydaktyczne, a zarazem atrakcyjne dla współczesnych studentów i dostępne online bez żadnych opłat.
Podziękowania
W pracę nad polskim wydaniem podręcznika zaangażowanych było 13 dydaktyków akademickich, korekta oraz redaktor językowy. Składamy serdeczne podziękowania wszystkim, którzy brali udział w tworzeniu tego otwartego podręcznika. W szczególności chcielibyśmy wyróżnić współpracowników, których udział był szczególnie znaczący. Są to:
dr Piotr Maszczyk, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
dr Bożena Horbaczewska, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
dr Krystian Jaworski, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
prof. dr hab. Mariusz Próchniak, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
Adaptacja podręcznika została sfinansowana z grantu przekazanego przez White Star Education Foundation. Serdecznie dziękujemy.
Modyfikacje względem podręcznika Principles of Macroeconomics
Podręcznik Makroekonomia – podstawy, podobnie jak Principles of Macroeconomics, przeznaczony jest do trwających jeden semestr zajęć z podstaw makroekonomii. Treść dopasowano pod względem zakresu i układu do praktyki dydaktycznej większości uczelni prowadzących takie zajęcia. Niniejsza publikacja pomoże studentom poznać najważniejsze zagadnienia z dziedziny makroekonomii. Publikacja została dostosowana do standardów nauczania przedmiotu na polskich uczelniach.
Polskie wydanie jest zaadaptowane kulturowo. Ponadto, ze względu na różnorodność terminologii z zakresu makroekonomii obowiązującej na polskich uczelniach, we współpracy z dydaktykami z wymienionych wyżej dziewięciu uczelni wprowadziliśmy synonimy terminów w sekcji Kluczowe pojęcia na końcu każdego rozdziału. Zabieg ten sprawia, że podręcznik jest uniwersalny i odnajdzie się w nim student każdej uczelni w Polsce. Dla jasności przekazu i wygody studentów w obecnym wydaniu nie zostały natomiast uwzględnione te zagadnienia z Principles of Macroeconomics, które na polskich uczelniach zwyczajowo są prowadzone na kursie mikroekonomii. Te treści znajdziesz w publikacji Mikroekonomia – podstawy.
Zakres materiału
Zakres wiedzy prezentowanej w podręczniku Makroekonomia – podstawy został dopasowany do typowych zajęć akademickich z makroekonomii ogólnej prowadzonych przez jeden semestr. Naszym celem było zaprezentowanie makroekonomii jako dziedziny ciekawej i przystępnej, a poruszane zagadnienia staraliśmy się obrazować życiowymi przykładami. Publikacja zawiera następujące rozdziały:
Rozdział 1. Wstęp do makroekonomii
Rozdział 2. Wzrost gospodarczy
Rozdział 3. Bezrobocie
Rozdział 4. Inflacja
Rozdział 5. Handel zagraniczny i przepływy kapitałowe
Rozdział 6. Makroekonomiczne krzywe popytu i podaży
Rozdział 7. Model keynesowski
Rozdział 8. Model neoklasyczny
Rozdział 9. Pieniądz i system bankowy
Rozdział 10. Bank centralny i polityka monetarna
Rozdział 11. Bilans płatniczy i kursy walutowe
Rozdział 12. Polityka fiskalna
Rozdział 13. Wpływ polityki fiskalnej na gospodarkę
Rozdział 14. Ekonomia rozwoju - zróżnicowanie polityki ekonomicznej na świecie
Rozdział 15. Teoria handlu międzynarodowego
Rozdział 16. Globalizacja i protekcjonizm
Funkcje dydaktyczne
Struktura podręcznika została przygotowana w sposób mający zachęcić czytelnika do aktywnego przetwarzania wiedzy. Każdy rozdział zawiera dodatkowe informacje przedstawione w czterech typach ramek:
- Do przemyślenia. Krótka analiza przypadku. Przedstawione w niej odniesienia do rzeczywistych zdarzeń pozwalają pokazać praktyczne zastosowanie wiedzy prezentowanej w rozdziale. Treść analizy przypadku jest rozbita na dwa elementy: na początku i na końcu każdego rozdziału. Pierwsza część wprowadza czytelnika do omawianego zagadnienia, a druga jest podsumowaniem analizy przypadku z wykorzystaniem wiedzy przedstawionej w rozdziale.
- Krok po kroku. Prowadzi czytelnika krok po kroku przez kolejne etapy rozwiązywania konkretnego problemu analitycznego albo obliczeniowego.
- Poznaj szczegóły. Mierzy się z popularnymi wśród studentów nieporozumieniami związanymi z wprowadzanym tematem. Zazwyczaj treść ramki jest pogłębieniem zagadnień z głównego tekstu.
- Sięgnij po więcej. Prowadzi do źródeł zewnętrznych, takich jak popularne artykuły prasowe i materiały wideo, które mają nadać omawianemu zagadnieniu ciekawy kontekst i osadzić problem w realiach.
Efektywne uczenie się i weryfikacja wiedzy
Na końcu każdego rozdziału zamieszczone są zagadnienia do samodzielnej pracy.
- Pytania sprawdzające. Ćwiczenia mające ułatwić samodzielne sprawdzenie wiedzy i motywujące studenta do rozważań wykraczających poza zagadnienia wprowadzone w rozdziale. Rozwiązania do zadań znajdują się w osobnej sekcji na końcu książki.
- Sprawdź wiedzę. Nieskomplikowane pytania otwarte z wiedzy zawartej w rozdziale.
- Ćwicz myślenie krytyczne. Pytania koncepcyjne, w których czytelnik może sprawdzić rozumienie zagadnienia, stosując pozyskaną wiedzę w różnych kontekstach. Wymagają pogłębionej analizy, mają sprowokować do nieszablonowych rozważań.
- Problemy. Zadania dodatkowo sprawdzające wiedzę i umiejętności analityczne i obliczeniowe dotyczące wprowadzanych w rozdziale zagadnień.
Dodatkowe zasoby
Materiały dla wykładowców do tego podręcznika, w tym slajdy, bank testów i przewodnik z rozwiązaniami, są dostępne na stronie OpenStax Instructor Resources (wymagane zweryfikowane konto wykładowcy). Wykładowcy mogą również znaleźć i udostępniać materiały dydaktyczne tworzone przez społeczność na stronie oercommons.org/hubs/OpenStax.
Twórcy podręcznika
Autorzy
David Shapiro, Pennsylvania State University, profesor emerytowany na Wydziale Ekonomii, Demografii oraz Studiów nad Tematyką Kobiecości, Gender i Seksualności na University of Michigan. Obronił licencjat z Nauk politycznych i ekonomicznych na University of Michigan oraz dyplom i doktorat Nauk Ekonomicznych na Princeton University. Karierę akademicką rozpoczął w 1971 r. na Ohio State University, gdzie zajmował się badaniami kobiet i młodzieży na rynku pracy w USA. W latach 1978–1979 jako stypendysta Fulbrighta na Uniwersytecie w Kinszasie w Demokratycznej Republice Konga prowadził badania nad edukacją, zatrudnieniem i zachowaniami reprodukcyjnymi kobiet w Kinszasie, a później poszerzył zakres badań na cały region subsaharyjski. Shapiro zdobył najwyższe nagrody dla dydaktyków zarówno w Ohio State jak i Penn State.
Daniel MacDonald, California State University, San Bernardino, jest profesorem i kierownikiem Wydziału Ekonomii na California State University w San Bernardino. W 2013 r. obronił doktorat na University of Massachusetts Amherst. MacDonald prowadzi badania w dziedzinie ekonomii pracy, polityki publicznej (mieszkalnictwa) i historii doradztwa ekonomicznego w USA. Jest także autorem tygodnika Inland Empire Economic Update.
Steven A. Greenlaw, University of Mary Washington Steven Greenlaw wykłada podstawy ekonomii od ponad 30 lat. w 1999 r. działalność dydaktyczna Greenlawa została wyróżniona przez jego macierzystą uczelnię nagrodą Grelleta C. Simpsona za Doskonałość w Nauczaniu Akademickim. Jest autorem Doing Economics: A Guide to Doing and Understanding Economic Research (Jak robić ekonomię: przewodnik po prowadzeniu badań) oraz artykułów o dydaktyce ekonomii m.in. w Journal of Economic Education, International Review of Economic Education. Greenlaw napisał także moduł Quantitative Writing for Starting Point: Teaching and Learning Economics opublikowany w portalu poświęconym najlepszym praktykom nauczania ekonomii. Mieszka w Alexandrii w stanie Wirginia w USA, razem z żoną Kathy mają troje dzieci.
Redakcja naukowa polskiego wydania: dr Piotr Maszczyk, prodziekan Studium Magisterskiego Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie oraz kierownik Zakładu Makroekonomii i Ekonomii Sektora Publicznego w Kolegium Gospodarki Światowej. Autor i współautor blisko 50 artykułów i opracowań naukowych z obszarów teorii ekonomii, ekonomii instytucjonalnej i transformacji ustrojowej w Europie Środkowej i Wschodniej, a także licznych ekspertyz. Posiada ponaddwudziestoletnie doświadczenie dydaktyczne na studiach licencjackich, magisterskich, doktorskich i podyplomowych, potwierdzone licznymi nagrodami przyznanymi zarówno przez JM Rektora SGH, jak i samych studentów, o czym świadczy dwukrotne wyróżnienie studencką nagrodą Inspiracja Roku. Maszczyk jest także laureatem Nagrody Ministra Nauki i Edukacji. Pracował także w Ministerstwie Finansów i Ministerstwie Rozwoju Regionalnego w randze radcy ministra. Jest stałym komentatorem ekonomicznym radia Tok FM i RdC.
Tłumaczenia: dr Bożena Horbaczewska, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (rozdziały: Wzrost gospodarczy, Bezrobocie, Inflacja, Handel zagraniczny i przepływy kapitałowe, Pieniądz i system bankowy, Bank centralny i polityka monetarna, Dodatek Model dochodowo-wydatkowy); dr Krystian Jaworski, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (rozdziały: Ekonomia rozwoju - zróżnicowanie polityki ekonomicznej na świecie, Teoria handlu międzynarodowego, Globalizacja i protekcjonizm; prof. dr hab. Mariusz Próchniak, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (rozdziały: Wstęp do makroekonomii, Makroekonomiczne krzywe popytu i podaży, Model keynesowski, Model neoklasyczny, Bilans płatniczy i kursy walutowe, Polityka fiskalna, Wpływ polityki fiskalnej na gospodarkę, Dodatek Matematyka zastosowana w tym podręczniku).
Recenzje naukowe polskiego wydania: dr hab. Rafał Wisła, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, prof. dr hab. Krzysztof Malaga, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, dr hab. Dominika Bochańczyk-Kupka, prof. Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, dr Magdalena Stawicka, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, dr hab. Wojciech Bizon, prof. Uniwersytetu Gdańskiego, dr hab. Piotr Krajewski, prof. Uniwersytetu Łódzkiego, dr hab. Jacek Tomkiewicz, prof. Akademii Leona Koźmińskiego, dr hab. Bartosz Jóźwik, prof. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, dr hab. Jan Hagemejer, prof. Uniwersytetu Warszawskiego.
Redakcja językowa: Sławomir Borkowski
Korekta językowa: Marta Jakubowska, Słowa na warsztat agencja językowa
Okładka i ilustracje: M. Sztuka
Wsparcie redakcji: M. Sztuka